28 Ekim 2025•4 dk okuma

Ça­lı­şa­nı­nız Neden Mutlu Değil? (EX Ol­ma­dan CX Neden Çöker?)

Şir­ke­ti­ni­zin ka­de­ri dı­şa­rı­ya ne sat­tı­ğı­nız­dan daha çok içe­ri­de­ki in­sa­na ne "yaşattığınız"dır. Böyle dü­şü­nü­yor­sa­nız ala­lım 3 -4 da­ki­ka­nı­zı.

Çalışanınız neden mutlu değil?

"Bağ­lı­lık an­ke­ti­miz %85 çıktı, mil­let mem­nun." E Sa­ha­ya ini­yo­ruz, ala­ka­sı yok. O %85'in ar­ka­sın­da, sa­de­ce an­lam­sız onay me­ka­niz­ma­la­rın­dan bık­mış, sü­reç­le­rin için­de bo­ğul­muş ve as­lın­da ses­siz­ce is­ti­fa etmiş bir kitle gö­rü­yo­ruz. O pu­an­lar, in­san­la­rın her gün ne ya­şa­dı­ğı­nı, hangi saçma sapan du­var­la­ra çarp­tı­ğı­nı size söy­le­mez. Biz o du­var­la­rı bul­ma­ya ge­li­yo­ruz.

Yakın za­man­da , gü­zi­de bir sa­na­yi­ci­mi­zin ağ­zın­dan şu ke­li­me­le­ri duy­duk. "Bir de şir­ket kül­tü­rü diye bir şey çı­kar­dı­lar ba­şı­mı­za". Bu ka­fay­la devam di­ye­me­dik, çünkü devam da et­mi­yor ama 2025 (hatta 26) yı­lın­da hala bu ka­fa­da ola­bil­mek ger­çek­teh deh­şet ve­ri­ci. Bugün çoğu yö­ne­ti­ci (EX) me­se­le­sin hala yan hak pa­ket­le­riy­le, ha­va­lı ofis ta­sa­rım­la­rıy­la ya da mo­ti­vas­yon ko­nuş­ma­la­rıy­la çö­ze­bi­le­ce­ği­ni sa­nı­yor. Ça­lı­şan de­ne­yi­mi; bir in­sa­nın o ka­pı­dan gir­di­ği andan, hatta daha ev­ve­li­ne gi­de­lim, şir­ke­ti bulup orada ça­lış­ma­yı dü­şün­me­ye baş­la­dı­ğı andan, elin­de is­ti­fa di­lek­çe­siy­le çık­tı­ğı ana kadar maruz kal­dı­ğı bir bü­tün­dür. Eğer sis­te­mi­niz bo­zuk­sa geç­miş olsun. Her sene an­ket­le­re devam. Jacob Morgan'ın yıl­lar önce or­ta­ya koy­du­ğu meş­hur denk­le­mi (Kül­tür + Tek­no­lo­ji + Fi­zik­sel Alan) bugün hala eksik oku­yo­ruz. "Müş­te­ri­mi­ze güzel hiz­met su­na­lım" Açık­ça­sı önce içe­ri­si­ni "güzel tu­ta­lım" Müş­te­ri­ni­ze sun­du­ğu­nuz o "güzel hiz­met" sö­zü­nü, arka plan­da sü­reç­ler ara­sın­da ener­ji­si emil­miş, bü­rok­ra­si­ye kur­ban edil­miş ça­lı­şan­lar­la tu­ta­maz­sı­nız. İçe­ri­de ne pi­şi­yor­sa, dı­şa­rı­ya o ser­vis edi­lir. Bu kadar basit.

Sür­tün­me kat­sa­yı­sı: İn­san­lar neden yor­gun?

Biz CX Folks ola­rak bir ku­ru­ma gir­di­ği­miz­de "Mutlu mu­su­nuz?" diye sor­ma­yız. Bizim der­di­miz "sür­tün­me kat­sa­yı­sı" ile. İn­san­la­ra pa­ha­lı pa­ha­lı ya­zı­lım­la­rı verip, o ya­zı­lım­la­rın için­de bir­bi­ri­ne çar­pan han­tal iş akış­la­rıy­la sonuç bek­le­ye­mez­si­niz. Orada tek­no­lo­ji bir ko­lay­laş­tı­rı­cı değil, bir en­gel­dir artık. Ger­çek bir de­ne­yim ta­sa­rı­mı; "İşini yap­ma­nı en­gel­le­yen­şey­ler nedir?" so­ru­suy­la baş­lar. Gallup'un ve­ri­le­ri­ne bo­ğul­ma­ya gerek yok, so­ka­ğa çıkıp kime sor­sa­nız aynı şeyi söy­ler: İn­san­lar iş yü­kün­den değil, an­lam­sız­lık­tan yo­ru­lu­yor. Bilgi yu­ka­rı­dan aşa­ğı­ya iner­ken ne­re­de kir­le­ni­yor? Ekip­ler arası klik­leş­me­ler iş bir­li­ği­ni nasıl bo­zu­yor? Az biraz kafa ça­lış­tı­ra­lım.

Me­to­do­lo­jik rönt­gen: Biz neye ba­kı­yo­ruz?

CX Folks'un yap­tı­ğı şey bir İK ope­ras­yo­nu değil, bir kül­tü­rel rönt­gen ça­lış­ma­sı­dır. Biz sa­ha­da yö­ne­ti­ci var­sa­yım­la­rı­nı bir ke­na­ra bı­ra­kıp şu dört nok­ta­ya odak­la­nı­yo­ruz: İş Akı­şın­da­ki çi­zik­ler İn­san­la­rın vak­ti­ni asıl ne ça­lı­yor? Hangi "es­ki­den kalma" sis­tem­ler bugün verim ve hu­zu­run önün­de­ki en büyük engel? Kül­tü­rel çat­lak­lar Du­var­da­ki asılı ve çok ha­va­lı "viz­yon" cüm­le­le­ri, bir kriz anın­da yö­ne­ti­ci­nin tav­rıy­la ne kadar ör­tü­şü­yor? Tu­tar­sız­lık, gü­ve­ni sa­ni­ye­ler için­de yok eder. Psi­ko­lo­jik gü­ven­lik İn­san­lar hata yap­tık­la­rın­da bunu bir öğ­ren­me fır­sa­tı ola­rak mı gö­rü­yor, yoksa "kel­le­ler uça­cak" kor­ku­suy­la en gü­ven­li (ve tabi en ve­rim­siz) yolu mu se­çi­yor­lar? Ai­di­yet değil, "or­tak­lık" İn­san­lar sa­de­ce maaş için mi orada, yoksa ger­çek­ten o or­ta­mın bir par­ça­sı ol­duk­la­rı­nı his­se­di­yor­lar mı? Bunu se­vi­yor­lar mı?

Bu ya­tı­rı­mın "ger­çek" kar­şı­lı­ğı ne?

Ça­lı­şan de­ne­yi­mi­ne odak­lan­mak bir "iyi­lik pro­je­si" de­ğil­dir; doğ­ru­dan bir ha­yat­ta kalma stra­te­ji­si­dir. De­ne­yi­mi ona­rıl­mış bir or­tam­da hata payı düşer. Neden? Çünkü in­san­lar sis­te­min açık­la­rı­nı ka­pat­ma­ya ça­lış­mak ye­ri­ne, ener­ji­le­ri­ni işin özüne ve­re­bi­lir­ler. Daha da önem­li­si, şir­ke­ti­ni­zin en büyük ha­zi­ne­si olan o "ye­tiş­miş insan ha­fı­za­sı" ka­pı­dan çıkıp git­mez. "Ye­ni­si­ni bu­lu­ruz"... Hadi bulun ba­ka­lım. Li­te­ra­tür buna "Service-Profit Chain" der ama biz "İnsan Mut­luy­sa İş Yürür" di­yo­ruz. Şir­ke­tin han­tal sü­reç­le­ri iyi­leş­me­den, bi­lan­ço­da­ki ra­kam­la­rın ka­lı­cı ol­ma­sı pek müm­kün değil.

Günün so­nun­da me­se­le, in­san­la­rın sa­bah­la­rı ayak­la­rı­nın geri geri git­me­di­ği bir yer inşa etmek.

Eğer ça­lı­şan de­ne­yi­mi­niz sa­de­ce yıl­lık bir anket pu­a­nın­dan iba­ret­se, as­lın­da içe­ri­de neler olup bit­ti­ği­ne dair hiç­bir fik­ri­niz yok de­mek­tir. Biz, o pu­an­la­rın ar­ka­sın­da­ki ger­çek insan hikâyelerini din­le­ye­cek ce­sa­re­te sahip karar ve­ri­ci­ler ile ça­lış­ma­yı se­vi­yo­ruz...